ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

Δημοσθένης Μιτσής

Ο Δημοσθένης Μιτσής γεννήθηκε το 1848 στη Λεμύθου όπου και έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του. Στη συνέχεια, σε νεαρή ηλικία, μετοίκησε μαζί με την οικογένεια του στην Λάρνακα, όπου ο πατέρας του Χριστόδουλος ασχολήθηκε με το εμπόριο. Στη Λάρνακα του δόθηκε η ευκαιρία να φοιτήσει για κάποιο διάστημα στο αλληλοδιδακτικό σχολείο της πόλης, αποκτώντας τα απαραίτητα εφόδια για να ακολουθήσει ευρύτερες σπουδές στο γαλλικό κολέγιο του Λιβάνου όπου αποφοίτησε το 1867.
Ακολούθως επιστρέφει στη Κύπρο και ασχολείται με το εξαγωγικό εμπόριο με την Αλεξάνδρεια όπου και τελικά εγκαταστάθηκε το 1869. Εκεί δημιούργησε βιομηχανία βυρσοδεψίας τις εργασίες της οποίας μετέφερε στο Κάϊρο.
Ο Δημοσθένης Μιτσής περιλαμβάνεται ανάμεσα στους ιδρυτές της Ελληνικής Αδελφότητας των εν Αιγύπτω Κυπρίων της οποίας υπήρξε πρόεδρος (1901-1908) και μεγάλος ευεργέτης. Ανέπτυξε μεγάλη εκπαιδευτική και φιλανθρωπική δράση και εισέφερε μεγάλα ποσά για την ενίσχυση της εκπαίδευσης διαφόρων πόλεων και κοινοτήτων της Κύπρου όπως της Λευκωσίας, της Λάρνακας, της Λεμεσού, του Τρικώμου καθώς επίσης και της Ελληνικής Κοινότητας της Αιγύπτου.
Το 1912 ανήγειρε στην Λεμύθου Εμπορική Σχολή, που προικοδότησε με σημαντικό ποσό χρημάτων για να μπορεί να συντηρείται με δικούς της πόρους.
Η Ελληνική κυβέρνηση του απένειμε το 1923 τον Αργυρό Σταυρό των Ιπποτών του Τάγματος του Σωτήρος σε ένδειξη εκτίμησης για το αξιόλογο εκπαιδευτικό και φιλανθρωπικό του έργο.
Ο Δημοσθένης Μιτσής απεβίωσε τον Αύγουστο του 1923 στο Κάϊρο.
Ήταν νυμφευμένος με την Ιταλίδα Ιτάλια Λαζαρί Φραντζέσκα, αλλά δεν απέκτησε παιδιά.

Από το δωρητήριο έγγραφο ίδρυσης και λειτουργίας της Εμπορικής Σχολής Μιτσή.

Οικογένεια Λεβέντη (Σαλώμη, Χαράλαμπος, Γιώργος, Αναστάσης, Χρίστος κ.α)

Είσοδος οικίας Λεβέντη

Η Σαλώμη Λεβέντη υπήρξε η μητέρα όλης της οικογένειας Λεβέντη. Ήταν μια αξιόλογη γυναίκα δυναμική, εργατική και αξιαγάπητη. Ήταν μετρίου αναστήματος, πολύ όμορφη με ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τα γαλάζια της μάτια.  Γεννήθηκε στη Λεμύθου το 1878, τη χρονιά που οι Άγγλοι ήλθαν στην Κύπρο.  Όταν κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα μια αγγλική περίπολος τη ρώτησε πότε γεννήθηκε, η Σαλώμη απάντησε: «Ήρθαμε μαζί και ελπίζω να φύγουμε μαζί».

Παντρεύτηκε στις αρχές του αιώνα το δάσκαλο Νεοκλή, που καταγόταν από την Πέτρα και δίδασκε στο σχολείο της Λεμύθου. Αργότερα ο Νεοκλής έγινε ιερέας  εξ’ ου και το επώνυμο «Παπανεοκλέους» που είχαν τα παιδιά του πριν πάρουν το όνομα «Λεβέντης» από τη μητέρα τους. Το ζεύγος απέκτησε, ενόσω ζούσε στη Λεμύθου τέσσερις γιους- το Χαράλαμπο, το Γιώργο,  τον Αναστάση και το Χρίστο. Μετά τη γέννηση του Χρίστου οι οικογένεια Λεβέντη μετακόμισε στη γενέτειρα του πατέρα την Πέτρα. Στην Πέτρα γεννήθηκαν και τα υπόλοιπα παιδιά: Η Κατερίνα, η Καλλιόπη, ο Ευαγόρας και ο Κώστας.

Η Σαλώμη έδωσε το όνομα Λεβέντη στην οικογένεια με ένα κάπως παράδοξο τρόπο ως εξής: Ήταν δύο αδέλφια από τη Λεμύθου, ο Χριστόδουλος και Κωνσταντίνος . Όταν το 1770 έγινε η εξέγερση των Ορλοφικών στην Ελλάδα, θέλησαν να μεταβούν εκεί για να βοηθήσουν στην επανάσταση. Όταν το κίνημα απέτυχε, τα δύο αδέλφια επέστρεψαν   στην Κύπρο και τους έγινε μεγάλη υποδοχή στην Λεμύθου από τους χωριανούς. Στην είσοδο του  χωριού τους απηύθυνε το λόγο ο  ιερέας και δάσκαλος του χωριού Παπά-Νεοκλής – σύζυγος της Σαλώμης - λέγοντας τους «καλώς ήλθατε, λεβέντες». Από εκείνη την ώρα το «Λεβέντης» τους έγινε επώνυμο. Από την οικογένεια «Λεβέντης» καταγόταν και η Σαλώμη.

Όταν κάποιος μιλά για την οικογένεια Λεβέντη δεν μπορεί να μην αναφερθεί στον τρίτο γιο του Παπά-Νεοκλή και της Σαλώμης Λεβέντη, τον Αναστάση. Η ζωή του Αναστάση Λεβέντη υπήρξε πράγματι μυθιστορηματική. Όταν ήταν μικρός και επί αγγλοκρατίας, συναντήθηκε με ένα έφιππο άγγλο στρατιωτικό. Το άλογό του  κλότσησε  το μικρό Αναστάση και τον έριξε στο χαντάκι του δρόμου. Όταν βρήκε τα πόδια του φώναξε στον άγγλο: « Εγώ μια μέρα θα ανέλθω τόσο ψηλά ώστε να μην μπορεί να με κλοτσήσει κανείς» Και πράγματι αυτό έγινε.......

Ο Αναστάσης φοίτησε στη Σχολή Μιτσή στη Λεμύθου όπου έμαθε Αγγλικά, Γαλλικά και Εμπορικά. Η Λεμύθου ήταν ιδιαίτερα αγαπητή τόσο στον Αναστάση όσο και στο Χρίστο, γιατί στην εκεί Σχολή του Μιτσή πέρασαν τα γυμνασιακά τους χρόνια  Θεωρούσαν ότι στο σχολείο αυτό πήραν τις σωστές εμπορικές βάσεις για τις μετέπειτα δραστηριότητές τους. Ο Αναστάσης ήταν ένας εξαίρετος  χαρακτήρας, εξυπνότατος, πειθαρχημένος, διορατικός με άρτιο διοικητικό πνεύμα, όπως αποδείχθηκε αργότερα. Ήταν άνδρας γεννημένος για αρχηγός. Κανείς δεν τολμούσε να εκφέρει γνώμη και αυτό πήγαζε κυρίως από το γεγονός ότι ενέπνεε απόλυτη εμπιστοσύνη  και σιγουριά. Το όνειρό του ήταν να ξενιτευτεί για να  βοηθήσει το μικρό του νησί, την Κύπρο. Έτσι μια μέρα έφυγε από την Κύπρο με είκοσι πέντε λίρες που το έδωσε η μητέρα του, που για εκείνη την εποχή ήταν μεγάλο ποσό.

Πρώτα πήγε στην Αίγυπτο. Το όραμά του όμως ήταν η ευρύτερη και ανεκμετάλλευτη Αφρική. Για να πάει εκεί θα έπρεπε να ταξιδεύσει μέσω Μασσαλίας. Στο πλοίο όμως του έκλεψαν τις εικοσιπέντε λίρες και όπως καθόταν στενοχωρημένος σε πεζοδρόμιο του λιμανιού τον προσέγγισε έλληνας επιχειρηματίας και του ζήτησε να εργασθεί στις επιχειρήσεις του. Μετά από λίγο καιρό το όνειρο του Αναστάση να μεταβεί στην Αφρική πραγματοποιόταν. Το 1920  έφτασε στη Νιγηρία και ρίχτηκε με ενθουσιασμό στη δουλειά. Το 1922 έφυγε για την Κύπρο γιατί ο αδελφός του ο Χαράλαμπος, βαριά άρρωστος, ζούσε τις τελευταίες του στιγμές.
Επιστρέφοντας στην Αφρική πήγε στη Χρυσή Ακτή, αυτή τη φορά και σε ηλικία 29 χρονών διορίστηκε Γενικός Διευθυντής  σε εμπορική εταιρεία. Το 1926 επέστρεψε και πάλι στην Κύπρο για να παραστεί στους γάμους της αδελφής του Κατερίνας με το Γιάννη Μυριανθούση.

Το 1934 γνώρισε μια Ελληνίδα, τη Φώφη Καλιάφα από τη Βόρεια Ήπειρο που γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Μάντσιεστερ της Αγγλίας.  Το 1937 δημιουργεί τη δική του εταιρεία στη Άκκρα, την A.G.Leventis & Co. Ltd., την οποία διατηρεί μέχρι το θάνατό του το 1976.

Εσωτερική αυλή οικίας Λεβέντη

Η εταιρεία του γρήγορα επιβάλλεται στην αγορά και μεγαλώνει ραγδαία και πλαταίνει τους ορίζοντες της. Στην εταιρεία εργάζονται σχεδόν όλα τα αδέλφια του, εκτός από το Γιώργο που διέμενε στην Αίγυπτο. Ο Γιώργος ήταν διακεκριμένο μέλος της ελληνικής παροικίας της Αιγύπτου με πλουσιότατη δράση στα κοινά Επίσης, η εταιρεία εκτός από επιτόπιο  προσωπικό, είχε φέρει και άλλους, στενούς συγγενείς και φίλους  από την Κύπρο και την Ελλάδα, ενώ διατηρούσε γραφεία στην Αγγλία, Γαλλία, Ελλάδα, Αίγυπτο   και Κύπρο. Η Εταιρεία είχε επεκτείνει τις δραστηριότητές της σε πολλές πόλεις της Νιγηρίας. Η ΑG. Leventis ανέπτυξε ποικιλία δραστηριοτήτων από γενικό εμπόριο,  ανάπτυξη γης και ακινήτων, ξενοδοχεία μέχρι  αντιπροσωπείες αυτοκινήτων, βιομηχανίες  κ.α.

Ο ρόλος του Χρίστου στην επέκταση των δραστηριοτήτων της εταιρείας ήταν σημαντικότατος. Το 1942 ο Χρίστος άνοιγε καινούργιους δρόμους και προοπτικές για την εταιρεία.. Πήγε στο Λάγος και επέκτεινε τις εργασίες της εταιρείας. Στη συνέχεια κάλυψε όλη τη Νιγηρία και αυτό ήταν προσωπικό επίτευγμα του Χρίστου. 
Η προσφορά του Ευαγόρα που είχε σπουδάσει μηχανολογία στο Βέλγιο ήταν ανεκτίμητη στις βιομηχανικές δραστηριότητες της εταιρείας που βρίσκονταν στο Κumasi.
.
 Ο ρόλος του Αναστάση Λεβέντη στην Γκάνα υπήρξε σημαδιακός. Μετά από παράκληση του J.B.Danquath, του πρώτου αρχηγού του αντιαποικιακού κινήματος, φρόντισε να φέρει το 1947 το νεαρό Νοκρούμα από το Λονδίνο στην Άκκρα για να ηγηθεί του αγώνα της ανεξαρτησίας.  Στήριξε μέχρι τέλος τον ηγέτη της χώρας  Νοκρούμα και μέχρι το θάνατό του υπηρέτησε ως πρέσβης της Γκάνας στη Γαλλία.

Τόσο ο Αναστάσης  όσο και ο Χρίστος ανέπτυξαν πλούσια κοινωνική δράση και  διατηρούσαν εξαίρετες σχέσεις με τους Νιγηριανούς. Η οικογένεια Λεβέντη με την πάροδο του χρόνου γινόταν όλο και γνωστότερη. Ειδικά ο Χρίστος που είχε τη δική του ξεχωριστή προσέγγιση, ήταν πολύ αγαπητός τόσο μεταξύ των Ευρωπαίων όσο και  των Νιγηριανών. Χωρίς υπερβολή ο Χρίστος ήταν ο γνωστότερος άνθρωπος στους Νιγηριανούς. Στη Βόρεια Νιγηρία ήταν από χρόνια γνωστός στην τοπική διάλεκτο σαν «άνθρωπος του εμπορίου».

Η δράση του Αναστάση υπέρ της ιδιαίτερης του πατρίδας ίσως ποτέ να μη γίνει γνωστή σε όλη της την έκταση. Από μικρή ηλικία πίστεψε στην πολιτισμική δύναμη του Ελληνισμού. Υπήρξε πρέσβης της Κύπρου στην UNESCO. Φρόντισε με τη διαθήκη του να συνεχιστεί το ενδιαφέρον και η μέριμνα του για τον πολιτισμό δια μέσου του Ιδρύματος Α.Γ. Λεβέντης. Είναι χάρις στην ύπαρξη αυτού του Ιδρύματος, που το προίκισε με  όλη την περιουσία που έκαμε, που σήμερα είναι σε θέση να χρηματοδοτεί έργα που συμβάλλουν στην συντήρηση, διαχείριση  και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς, παράδοσης και τέχνης, στην προαγωγή της επιστημονικής έρευνας, στη διατήρηση και προβολή της πολιτιστικής, πνευματικής και λαϊκής ιστορίας και παράδοσης, στην υποβοήθηση εκπαιδευτικών, πολιτιστικών καλλιτεχνικών και φιλανθρωπικών δραστηριοτήτων, στην παροχή βοήθειας σε ερευνητές, σπουδαστές, συγγραφείς καλλιτέχνες και ποιητές, κ.α.

Πίσω όψη της οικίας Λεβέντη

Στη Λεμύθου, τη γενέτειρά τους, το όνομα Λεβέντης  βρίσκεται διάσπαρτο παντού. Το Λεβέντειον Δημοτικό Σχολείο κτίστηκε εις μνήμην του Γιάννη και της Μαλβίνας, στενούς συγγενείς της οικογένειας Λεβέντη που χάθηκαν σε αεροπορικό δυστύχημα το 1951. Η υδατοπρομήθεια  της Λεμύθου οφείλεται σε δωρεά που έγινε εις μνήμην της Σαλώμης Λεβέντη. Επίσης, η οικογένεια Λεβέντη χρηματοδότησε  έργα που σχετίζονται με την εκκλησία της Λεμύθου και το εκκλησάκι του Αγίου Θεοδώρου που με δωρεά του Ιδρύματος Λεβέντη έχει κηρυχθεί το 2006 σε εικονοφυλάκιο βυζαντινών εικόνων. Το πιο πρόσφατο έργο που ανέλαβε να χρηματοδοτήσει το Ίδρυμα Λεβέντη στη Λεμύθου είναι η αναπαλαίωση της πατρογονικής κατοικίας της οικογένειας Λεβέντη και η χρησιμοποίησή της ως μουσείο λαϊκής παράδοσης. Οι εργασίες της αναστήλωσης άρχισαν και  συνεχίζονται.